جزایر
استفاده از واژه جزیره در ایران تداعی کننده بخش‌های جنوبی کشور است در حالی که دریاچه اورمیه دارای 102 جزیره کوچک و بزرگ است که این جزایر به دلیل کنترل و حفاظت مداوم از حدود 30 سال پیش ارزش‌های طبیعی خود را تا حد زیادی حفظ کرده‌اند و زیستگاه مناسب انواع جانوران را تشکیل داده اند. مهم‌ترین جزایر دریاچه اورمیه عبارت‌اند از: کبودان (قیون داغی)، اسپیر، اشک، اسلامی (شاهی)، آرزو، آذر، ناهید، مهر، تخت و بردین. دریاچه طشک و بختگان نیز جزایر متعددی دارند، که مهم‌ترین آن جزیره نرگس در دریاچه طشک است.
خلیج فارس جزیره‌های بسیاری از نوع مسکونی و غیر مسکونی دارد که از نظر زیست محیطی دارای اهمیت ویژه‌ای هستند زیرا یک اکوسیستم جزیره‌ای در اثر جدا افتادن از سایر مناطق خشکی در طول سالیان متمادی به تکامل رسیده است.
بونه، قبر، ناخدا و دارا
این جزایر سه گانه در دهانه خورموسی از انباشت رسوبات تشکیل شده و فاقد سکنه دائمی هستند این جزایر محل تخمگذاری پرستوهای دریایی بوده و پهنه جزر و مد وسیعی دارند.
خارکو 
در شمال غربی بوشهر و جنوب شرقی گناوه قرار دارد که بزرگ‌ترین توده مرجانی ایران در اطراف آن است. زیستگاه مناسب برای آهو و تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد.
خارک
در جنوب جزیره خارکو بزرگترین پایانه نفتی ایران به عنوان پایانه صادراتی نقت و مواد نفتی بر روی جزیره خارک بنا شده است. این جزیره کاملا صنعتی است اما در اطراف آن توده آبسنگ‌های مرجانی وجود دارد و جمعیت آهو در آن قابل ملاحظه است.
عباسک
این جزیره به عنوان یک پهنه گلی داخل خلیج بوشهر واقع شده و به علت بافت زمین و جنس خاکش لم یزرع است.
فارسی
این جزیره در شمال جزیره عربی و جنوب بوشهر با فاصله زیاد از ساحل قرار گرفته است.
جبرین، نخیلووام‌الکرم
این جزایر در جنوب شهر بُردِخون و شرق بندر دیر در نزدیکی ساحل قرار دارند. این جزایر در واقع پهنه گلی وسیعی هستند که توسط آب کم عمقی از سواحل جدا شده‌اند.
لاوان
 جزیره نسبتاً بزرگی است که در جنوب بندر مقام در فاصله‌ای نه چندان دور از ساحل قرار دارد به طوری که به راحتی از ساحل قابل رؤیت است. این جزیره مسکونی دارای چند روستا است و بلندترین نقطه آن 70 متر ارتفاع دارد.
جزیره شیدور
جزیره شیدور یا شتور در شرق لاوان غیر مسکونی و تحت حفاظت ساطمان محیط زیست است.
جزیره هندورابی
این جزیره مسکونی با چندین روستا و اسکله کوچک در جنوب شرقی لاوان و غرب کیش قرار گرفته است. بلندترین نقطه آن حدود 30 متر ارتفاع دارد و اطراف آن توده‌های مرجانی مشاهده می‌شود.
کیش
جزیره‌ای توریستی و منطقه آزاد تجاری با پیشینه تاریخی طولانی، در جنوب بندر چارک است که تراکم فعالیت‌های صنعتی و تجاری بر روی آن تقریباً بیش از جزایر دیگر است. در این جزیره سال‌ها قبل تعدادی آهو رها سازی شده که اکنون جمعیت قابل ملاحظه‌ای پیدا کرده‌اند.
فارور (فرور بزرگ)
فارور يك جزيره غير مسكوني و در اختيار سازمان محيط زيست است. اين گنبد نمكي بزرگ در جنوب شرقي كيش و در جنوب بتدر لنگه قرار دارد. مرفتع ترين نقطه آن 150 متر ارتفاع دارد و از سواحل صخره‌اي برخورددار است. اين جزيره به علت داشتن مارهاي زياد به مارور نيز شهرت دارد. در جنوب آن جزيره فارور كوچك (بني فارور) قرار داد.
سيري
جزيره‌اي مسكوني در جنوب جزيره فارور شرق جزيره ابوموسي با تأسيسات نظامي و فروداه و انبارهاي نفتي با دو حلقه چاه بزرگ آب شيرين است.
ابوموسي
در اطراف اين جزيره مرجاني وجود دارد و بلندترين نقطه ا” 34 متر است و تأسيسات و پادگان ةاي نظامي در آن واقع شده.
تنب بزرگ
اين جزيره در شمال جزيره ابوموس جنوب شرقي بندر لنگه و جنوب قشم واقع است سكنه بومي ايراني دارد و توده‌هاي مرجاني اطراف آن ديده مي‌شود. مارهاي سمي و كوچك در اين جزيره به وفور وجود دادر.
تنب كوچك
در شرق جزيره نتب بزرگ قرار دارد غير مسكوني و بسيار كوچك است در اطراف اين جزيره نيز توده هاي مرجاني ديده مي‌شود
قشم
وسع ترين و در عين حال زيباترين پهنه خشكي ميان آب كشور است . اين جزيره داخل تنگه هرمز قرار گرفته و تنگه خوران را در شمال خود به وجو آورده است. اين جزيره نيز مانند كيش توريستي و منطقه آزاد تجاري است. جزيره قشم از چندين بندر تجاري و اسكله هاي متعددي برخوردار است كه بر اهميت تجاري آن افزوده است.
هنگام
در جنوب جزيره قشم و در فاصله اندگي از آن جزيره هنگام واقع شده است. چند روستا و شهر در آن وجود دارد. اين جزيره كاملا بر تنگه هرمز تسلط دارد
لارك
اين جزيره در داخل تنگه هرمز و جنور قشم با دو روستا و سكنه بومي واقع شده است و در اطراف‌ آن آبسنگ‌هاي مرجاني ديده مي‌شود.
هرمز
شرقي‌ترين جزيره ايران در شمال شرقي قشم و در جنوب بندر عباس واقع شده است. داراي جمعيت مسكوني قابل توجهي است. اين جزيره يك گنبد نمحكي با ارتفاع حداكثر 18 متر است كه به طور عمده سواحل صخره‌اي دارد. گذشته از اين جزاير كوچك و بزرگ بسياري از پيکره نجد ايران در خليج فارس قرار گرفته‌اند.